Slechts 3 miljoen inwoners, maar 3 procent bbp-groei per jaar![A] Duitsland en Frankrijk kunnen alleen jaloers toekijken. Hoe is dat mogelijk? Het antwoord: huishoudbestedingen zijn de voornaamste motor van de bbp-groei. Waar halen de Litouwers het geld vandaan om de binnenlandse consumptie op te jagen? Het antwoord ligt in een dynamische arbeidsmarkt. Door het structurele tekort aan geschoolde arbeidskrachten blijft de druk om de lonen te verhogen op een niveau dat in Europa zelden voorkomt. De regering heeft het minimumloon onlangs met 11 procent verhoogd, tot 1.153 euro per maand. Volgens ramingen van analisten van SEB Bank stijgt het gemiddelde brutoloon in Litouwen in 2026 met 8,5 procent en in 2027 met 7,0 procent.
Is dit ene feit niet genoeg om ons te doen inzien dat een land alleen kan bloeien als het bijna geen migranten opneemt of binnenhaalt (de vermeende bron van geschoolde arbeid)? De migranten die de begrotingen van de oude Unie[B] zo zwaar belasten?
Maar terug naar de economie. Helaas wordt de Litouwse opgang nu aangewakkerd door een soort „steroïde“: de Litouwse autoriteiten hebben burgers toegestaan uit de tweede pensioenpijler[C] te stappen en het stelsel volledig te verlaten. Daardoor is een enorme hoeveelheid kapitaal vrijgekomen. Recente cijfers tonen dat tegen juni 2026 meer dan 3 miljard euro (ongeveer 3 procent van het Litouwse bbp) uit de tweede pijler was opgenomen. De omvang van dit verschijnsel heeft de oorspronkelijke aannames ruimschoots overtroffen. Enerzijds jaagt dit tijdelijk de vraag aan; anderzijds ondermijnt het ernstig de grondslag voor sparen op lange termijn. Dat plaatst vraagtekens bij de toekomstige financiële stabiliteit van ouderen en ondergraaft ook de ontwikkeling van de binnenlandse kapitaalmarkt. Ondanks deze waarschuwingen nemen burgers graag geld op uit de tweede pijler, de inflatie negerend, die nu rond de 6 procent ligt.
Feit is: Litouwen, en Vilnius in het bijzonder, is het nieuwe Silicon Valley van Europa. Het land, met zijn hoofdstad Vilnius, is de onbetwiste leider van de fintech-industrie[D] in de Baltische staten geworden en huisvest ongeveer 250 bedrijven in deze sector. Zij hebben ongeveer 8.000 mensen in dienst en bedienen ongeveer 40 miljoen klanten op het hele continent. Litouwse merken als Vinted (detailhandel) en NordVPN (cyberbeveiliging) zijn bijna iedereen bekend, en de Bank van Litouwen heeft garanties verstrekt aan het Britse bedrijf Revolut (een internationaal betalingssysteem).
Litouwen rust niet op zijn lauweren. De Northway Group bouwt Bio-City, een reusachtige biotechcampus; de kosten van het project worden geraamd op 7 miljard euro. Het gaat vooral om investeringen die het aandeel van de life-sciencesector in het Litouwse bbp tegen 2030 moeten verdubbelen, tot een indrukwekkende 5 procent.
Heer, wij smeken u: laat de oorlog tussen Rusland en Oekraïne voortduren, want alleen dan stijgt ons bbp.
Litouwen staat in Europa op de eerste plaats wat defensie-uitgaven betreft. Zoals in Letland, Estland en Polen jaagt de oorlogseconomie, aangevuurd door Washington, de overheidsuitgaven op. Opmerkelijk is dat Russen nog altijd 10.000 objecten in het land bezitten en er via hun activiteiten op Noord-Cyprus[E] veel zaken doen, zoals in de hele Baltische regio. De vijfde colonne[F] is actief in de Baltische staten.
Wie kan, behalve de Russen, de Baltische tijger[G] een klap toebrengen? De grote stelselval die iedereen ziet maar niemand weet te omzeilen, is de demografie en de bijbehorende moeilijkheid om hooggeschoold personeel te vinden. De Litouwse samenleving vergrijst in een alarmerend tempo, en de bevolkingsdaling zal in de komende jaren sterk versnellen. De EU voorziet een daling van ongeveer 18 procent in het aandeel van de bevolking op arbeidsleeftijd tussen 2030 en 2040. Een ander probleem blijft de groeiende kloof tussen de grote steden en de provincie, waar verouderde bebouwing tot energiearmoede[H] leidt, en het zorgstelsel.
Toekomstige regeringen moeten daarom voor ogen houden dat migranten geen oplossing zijn voor demografische problemen; er moet een evenwicht worden gevonden tussen fiscaal, sociaal en defensiebeleid, terwijl de staat tegelijk betaalbare woningen bouwt voor jongeren, want alleen dan zullen zij kinderen willen krijgen.
Noten voor jongere lezers
[A] Bbp. Bruto binnenlands product: de waarde van alle goederen en diensten die een land in een jaar voortbrengt. Drie procent groei per jaar is hoog voor Europa; Duitsland en Frankrijk zitten daar meestal ruim onder.
[B] Oude Unie. Hier: de oudere lidstaten van de EU, vooral West-Europa, in tegenstelling tot landen die later zijn toegetreden, zoals Litouwen (2004).
[C] Tweede pensioenpijler. In veel landen bestaat de oudedagsvoorziening uit lagen. De eerste is de staatspensioenkas. De tweede is een verplichte of halfverplichte spaarpot bij fondsen, betaald door werkgever en werknemer. Wie eruit stapt, krijgt het opgespaarde geld nu, maar mist later een aanvullend pensioen.
[D] Fintech. Financiële technologie: bedrijven die bankieren, betalen of beleggen via software doen, vaak zonder
klassieke bankkantoren. Vinted is een Litouwse marktplaats voor tweedehands kleding. NordVPN verkoopt versleutelde internetverbindingen. Revolut is een Britse betaalapp met een bankvergunning; de Litouwse centrale bank speelde een rol in haar Europese toelating.
[E] Noord-Cyprus. Het noordelijke deel van Cyprus, sinds 1974 bezet door Turkije en door vrijwel geen land erkend. Bedrijven en personen gebruiken het soms als tussenstation voor registratie of geldverkeer.
[F] Vijfde colonne. Oude uitdrukking voor mensen in een land die, al dan niet in het geheim, de belangen van een
buitenlandse mogendheid dienen. De term komt uit de Spaanse Burgeroorlog (1936).
[G] Baltische tijger. Bijnaam, naar het voorbeeld van de Aziatische „tijgers“ (Zuid-Korea, Taiwan, Singapore, Hongkong): kleine landen met snelle economische groei. Hier ironisch gebruikt voor Litouwen.
[H] Energiearmoede. Huishoudens die hun huis niet goed kunnen verwarmen of koelen omdat de woning slecht geïsoleerd is en de energierekening te hoog. Komt vaker voor in oude bebouwing buiten de grote steden.
